Tu jesteś: Kanone.pl | Poradnik prawny online  »  Prawo karne  »  Właściwość miejscowa sądu w sprawach karnych

Właściwość miejscowa sądu w sprawach karnych

Właściwość miejscowa sądu w sprawach karnych

Sprawy karne, podobnie jak cywilne, muszą być rozpatrzone przez właściwy miejscowo sąd. Właściwość miejscowa to zdolność sądu do rozstrzygania spraw na danym terytorium. Poniżej wyjaśniamy, który sąd karny będzie rozpatrywał Twoją ewentualną sprawę. Kwestię tę reguluje kodeks postępowania karnego.

Określenie właściwości miejscowej ma znaczenie wtedy, gdy chcemy wnieść prywatny akt oskarżenia lub zażalenie na odmowę wszczęcia postępowania przygotowawczego lub na umorzenie postępowania.

 

Który z sądów będzie rozstrzygał daną sprawę?

Ogólnie przyjmuje się, że właściwy jest sąd, w którego okręgu popełnione zostało przestępstwo. Wyróżnia się cztery metody określania miejsca popełnienia przestępstwa. Jest nim miejsce, w którym:

  • sprawca działał,
  • sprawca zaniechał działania, do którego był zobowiązany,
  • skutek czynu zabronionego nastąpił,
  • skutek czynu zabronionego miał nastąpić.

Jeżeli określenie okręgu, w którym popełniono przestępstwo, nie jest możliwe, sądem właściwym jest ten, w którego okręgu:

  • ujawniono przestępstwo,
  • ujęto oskarżonego
  • oskarżony mieszkał lub czasowo przebywał przed popełnieniem wykroczenia.

W przypadku przestępstw popełnionych na statku powietrznym lub wodnym właściwy jest sąd portu macierzystego.

W przypadku braku możliwości określenia miejsca popełnienia przestępstwa sprawę rozpatruje sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy. Dzięki temu nie dojdzie do sytuacji, że dla danej sprawy nie ma właściwego sądu.

 

Jakie rodzaje spraw rozpatrują poszczególne sądy?

W naszym kraju sądy mają hierarchiczną strukturę. Każdemu przysługuje określony okręg, w obrębie którego może władnie orzekać. Na szczycie struktury znajduje się Sąd Najwyższy, w dalszej kolejności sądy apelacyjne, sądy okręgowe i, najniżej, sądy apelacyjne

Zgodnie z kodeksem sądy rejonowe orzekają zwykle w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przypisanych zgodnie z ustawą do innych sądów, oraz rozpoznają środki odwoławcze.

Niektóre sprawy w pierwszej instancji rozstrzyga sąd okręgowy, m. in. sprawy o:

  • popełnienie zbrodni,
  • morderstwo,
  • fałszowanie pieniędzy,
  • stosowanie środków masowej zagłady,
  • nielegalną aborcję,
  • handel ludźmi,
  • zabójstwo eutanatyczne
  • i wiele innych.

Za tego rodzaju przestępstwa wymierzana jest wysoka kara, dlatego sprawy rozstrzygane są w sądach okręgowych, w których zasiadają doświadczeni sędziowie.

W kompetencji sądów okręgowych leży także rozpatrywanie odwołań od orzeczeń sądu rejonowego.

Sądy apelacyjne rozpatrują odwołania od orzeczeń sądów okręgowych oraz spraw określonych w ustawie.

Czy może być właściwy więcej niż jeden sąd?

Wykroczenie może zostać popełnione w okręgu, który przynależy do kilku sądów. Często sprawca działa w danym miejscu, ale skutek jego działań ma miejsce gdzie indziej.
W kodeksie postępowania karnego przewidziano sytuacje, w których właściwy jest więcej niż jeden sąd. W takich przypadkach zastosowanie znajdują poniższe zasady.

Przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego - w przypadku popełnienia wykroczenia w okręgu przynależącym do kilku (co najmniej dwóch) sądów zastosowanie znajduje reguła wyprzedzenia. Właściwy jest ten sąd, w którego okręgu wszczęto postępowanie przygotowawcze, tj. wydano oficjalną decyzję o wszczęciu postępowania lub pojęto pierwszą czynność w niezbędnym zakresie.

Odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego przez organ - po złożeniu odwołania do rozpatrzenia sprawy właściwy jest sąd, w którego okręgu ma siedzibę organ, który wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.

Postępowania prywatnoskarbowe - w przypadku gdy przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, pokrzywdzony sam decyduje, do którego z nich wnieść sprawę.


Ustalenie własności miejscowej sądu bywa trudne. Dlatego jeśli masz wątpliwości, zasięgnij porady adwokata od prawa karnego, który zadba o to, aby właściwym sądem był sąd przewidziany przepisami prawa, ustalony według obiektywnych kryteriów, niezależny od woli stron postępowania. Jeśli ponadto występujesz w roli oskarżyciela prywatnego, koniecznie powinieneś skierować sprawę do właściwego sądu.