Tu jesteś: Kanone.pl | Poradnik prawny online  »  Prawo gospodarcze i handlowe  »  Jakie są formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej?

Jakie są formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej?

Jakie są formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej?

Zgodnie z obowiązującym prawem przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność gospodarczą w różnych formach prawnych. Która jest dla nich najkorzystniejsza? To zależy od profilu i rozmiaru planowanego przedsięwzięcia i wielu innych czynników.

Wybór określonej formy prawnej pociąga za sobą wiele konsekwencji - tj. prowadzenie określonej formy księgowości, sposób rozliczania podatków oraz liczne ograniczenia i możliwości, które wpływają na sposób kierowania przedsiębiorstwem. Polskie przepisy przewidują możliwość zmiany i przekształcenia formy prawnej, jednak w większości przypadków jest to długotrwały i czasochłonny proces. Dlatego zakładając firmę, należy dobrze się zastanowić, a najlepiej skorzystać z pomocy prawnej. Radca prawny pomoże nam określić korzyści i obowiązki wynikające z wyboru określonej formy prawnej i doradzi, która będzie najlepsza do założenia planowanego przez nas przedsięwzięcia.

 

Jednoosobowa działalność gospodarcza

To najlepsze rozwiązanie dla osób, które zamierzają osobiście prowadzić małą firmę, a także dla tych, które dopiero rozpoczynają przygodę z własnym przedsiębiorstwem. Jej rejestracja jest najprostsza i najszybsza. Zgłaszając działalność, wystarczy wypełnić formularz CEIDG. Wypełniając ten wniosek, możemy zgłosić firmę także do ZUS lub KRUS, Urzędu Skarbowego i Głównego Urzędu Statystycznego.

 

Zalety:

  • szybka i prosta rejestracja,

  • nie potrzebujesz kapitału początkowego,

  • możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości, o ile obroty nie przekraczają 1 200 000 zł,

  • ulgi i dotacje - np. przez pierwsze 24 miesiące od założenia działalności możesz opłacać składki ZUS w niższej, preferowanej stawce,

  • możliwość wyboru formy opodatkowania.

Wady:

  • odpowiedzialność osobista za zobowiązania firmy całym majątkiem własnym oraz majątkiem małżonka,

  • działalność nie podlega dziedziczeniu ani sprzedaży,

  • ograniczone możliwości pozyskiwania kapitału obcego,

  • konieczność opłacania zryczałtowanej składki ZUS, niezależnie od osiągniętych przychodów i dochodów.

 

Spółka cywilna

To najpopularniejsza forma działalności, wybierana przez przedsiębiorców rozpoczynających działalność ze wspólnikiem. Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej,  powstaje na podstawie pisemnej umowy zawartej między wspólnikami. Wszyscy reprezentują ją na równych prawach. Rejestracja spółki odbywa się poprzez jej zgłoszenie w Urzędzie Gminy lub Miasta poprzez wypełnienie wniosku CEIDG-1.
 

Zalety:

  • szybka i łatwa rejestracja spółki,

  • możliwość prowadzenia uproszczonej księgowości, o ile obroty nie przekraczają 1 200 000 zł,

  • umowa nie musi być poświadczona przez notariusza, wystarczą podpisy wspólników,

  • brak wymogów co do kapitału zakładowego.

  • solidarna, nieograniczona odpowiedzialność za zobowiązania, długi spłacane są z majątku łącznego wypracowanego przez spółkę,

  • odpowiedzialność za spółkę ponoszą bezwzględnie wszyscy wspólnicy.

Wady:

  • brak osobowości prawnej,

  • spółka musi być oznaczona nazwiskami wspólników,

  • spółka posiada numer NIP i REGON, ale nie jest przedsiębiorstwem, wspólnicy jako przedsiębiorcy rozliczają podatek dochodowy.

 

Spółki prawa handlowego

Wyróżniamy wśród nich spółki osobowe i spółki kapitałowe.

 

Spółki osobowe

Nie mogą we własnym imieniu nabywać nieruchomości, praw rzeczowych ani innych. Mogą zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywanymi. Jeśli egzekucja z majątku spółki jest niemożliwa, za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem.

 

Spółki kapitałowe

Spółki tego typu bezwzględnie muszą posiadać kapitał zakładowy. Spółka posiada majątek własny (odrębny od majątku wspólników), którym odpowiada za swoje zobowiązania. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Dochód spółek kapitałowych podlega opodatkowaniu 19% podatkiem osobowym od osób prawnych.

 

Spółka jawna

To rodzaj spółki osobowej. Do jej rejestracji niezbędne jest zawarcie umowy spółki oraz rejestracja spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), co sprawia że jest bardziej wiarygodna niż spółka cywilna. Wspólnicy wnoszą do spółki kapitał własny. Zobowiązania w pierwszej kolejności regulowane są z majątku własnego spółki, jednak każdy ze wspólników odpowiada za jej zobowiązania całym swoim majątkiem. Podatek dochodowy odprowadzają wspólnicy, spółka jawna nie jest podatnikiem. Spółka może rozliczać się w formie PKPiR i ryczałtu, karty podatkowej lub prowadzić pełną księgowość. W nazwie spółki należy ujawnić nazwisko chociaż jednego współwłaściciela oraz dodać określenie "spółka jawna" lub "sp. j.".

 

Spółka partnerska

Może zostać założona wyłącznie przez osoby wykonujące wolny zawód, tj. lekarz, prawnik czy architekt. Umowa spółki zawierana jest w formie aktu notarialnego i podlega rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Spółka nie jest podatnikiem, wspólnicy odprowadzają  podatek dochodowy od osób fizycznych na zasadach ogólnych lub liniowo. Księgowość może być prowadzona w formie uproszczonej lub pełnej. Za zobowiązania spółki odpowiadają wszyscy wspólnicy, ale nie ponoszą oni odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku wykonywania wolnego zawodu przez pozostałych wspólników. Nazwa spółki powinna zawierać nazwisko przynajmniej jednego z partnerów, określenie wykonywanego wolnego zawodu oraz oznaczenie “partner”, “partnerzy” lub “spółka partnerska”.

 

Spółka komandytowa

To spółka osobowa. Istotą tej formy prowadzenia działalności jest to, że składa się z komandytariuszy, którzy odpowiadają za zobowiązania spółki w ograniczonym zakresie (do sumy komandytowej, określonej w umowie spółki) oraz komplementariuszy, którzy odpowiadają solidarnie, bez ograniczeń majątkiem własnym (jeżeli egzekucja z majątku spółki nie jest skuteczna). Komplementariusze dodatkowo reprezentują spółkę i zawierają w jej imieniu umowy. Do rejestracji spółki niezbędna jest umowa w formie aktu notarialnego oraz rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym. Spółka komandytowa nie jest podatnikiem, podatek dochodowy odprowadzają wspólnicy. Rachunkowość prowadzona jest w formie pełnej księgowości, zgodnie z ustawą o rachunkowości.  Nazwa spółki powinna zawierać nazwisko chociaż jednego komplementariusza oraz oznaczenie “spółka komandytowa”. Założenie spółki pociąga za sobą wiele kosztów np. opłatę sądową i opłatę za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, (w sumie 600zł), opłaty notarialne oraz podatek od czynności cywilnoprawnych.

 

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka posiada odpowiedzialność prawną. Założenie spółki wymaga sporządzenia pisemnej umowy zawartej w formie aktu notarialnego oraz dokonaniu w ciągu 6 miesięcy od podpisaniu umowy wpisu do KRS. Odpowiedzialność majątkowa wspólników jest ograniczona do wysokości wniesionego wkładu do spółki. Kapitał zakładowy w sp. z o.o. wynosi minimum 5 000zł. Spółka zobowiązana jest do prowadzenia pełnej rachunkowości oraz składania sprawozdań finansowych. Wspólnicy odprowadzają podatek od dywidendy. Ta forma działalności sprawdza się w przypadku przedsiębiorstw działających na dużą skalę. Do założenia spółki wymagany jest kapitał zakładowy w wysokości 50 000 zł.

 

Spółka komandytowo-akcyjna

Spółka nie posiada osobowości prawnej. To rodzaj spółki osobowej. jednak łączy ona w sobie cechy spółki komandytowej i akcyjnej. Charakterystyczne dla tej formy prowadzenia działalności jest to, że co najmniej jeden ze wspólników jest akcjonariuszem, który nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki; dodatkowo co najmniej jeden wspólnik jest komplementariuszem i odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń. Wspólnikami mogą być osoby fizyczne, prawne oraz ułomne osoby prawne. Do założenie spółki komandytowo-akcyjnej niezbędne jest sporządzenie statutu w formie aktu notarialnego i wpisanie jej do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Spółka komandytowo-akcyjna może emitować akcje, będące źródłem dodatkowego kapitału. Spółka zobowiązana jest do prowadzenia pełnej księgowości.

 

Spółka akcyjna

Ta forma działalności gospodarczej najczęściej wybierana jest przez duże firmy, których celem jest wejście na giełdę. Jej założenie wymaga wniesienia przez założycieli kapitału zakładowego w wysokości 100 000 zł. Do założenia spółki niezbędne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego, dokonanie wpisu w KRS oraz powołanie Zarządu i Rady Nadzorczej. Księgowość obligatoryjnie prowadzona jest w formie pełnej księgowości. Spółka sporządza sprawozdania finansowe, które muszą być corocznie badane przez biegłego rewidenta. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Udziałowcy posiadający mniejszość udziałów mają niewielki wpływ na działalność spółki.

 

Przy wyborze formy prawnej prowadzenia działalności należy określić priorytety i cele: na jakich zasadach planujemy prowadzić księgowość, w jaki sposób rozliczać się z fiskusem itd. Pamiętajmy, aby rozważyć wszystkie za i przeciw co do wyboru określonej formy prawnej, ponieważ później nie będziemy mogli jej szybko zmienić.