Tu jesteś: Kanone.pl | Poradnik prawny online  »  Prawo cywilne  »  Podstawowe prawa konsumenta

Podstawowe prawa konsumenta

Podstawowe prawa konsumenta

Konsumentem stajemy się w momencie kupowania produktu czy usługi. Robimy to niezawodowo, amatorsko, a podczas transakcji jesteśmy słabszą stroną wobec profesjonalnego kontrahenta.

Dlatego też w orzecznictwie sądowym uważa się, że interesy konsumenta wymagają szczególnej ochrony. W Polsce zabezpieczone są one art. 76 Konstytucji, który mówi:

"Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa".

Szczegółowe wykładnie opisane są w ustawie z dnia 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów i ustawie z 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta. Na straży praw stoi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który rozpatruje wszelkie spory związane z nieuczciwymi praktykami handlowymi między podmiotami gospodarczymi a osobami prywatnymi, czyli konsumentami właśnie. W 2007 roku wydana została broszura, podsumowująca wytyczne Unii Europejskiej w tym temacie. Nosi tytuł "Dziesięć podstawowych zasad". Brzmią one następująco:

  1. Konsumenci mają możliwość zakupu artykułów według własnego uznania i w wybranym przez siebie miejscu.
  2. Mają prawo do zwrotu niesprawnych artykułów.
  3. Chronią ich wysokie normy bezpieczeństwa żywności i innych towarów konsumpcyjnych.
  4. Mają prawo wiedzieć, co spożywają.
  5. Należy im zapewnić uczciwe warunki umów.
  6. Mają prawo do zmiany zdania.
  7. Konsumentom należy ułatwiać porównanie cen.
  8. Nie mogą być wprowadzeni w błąd.
  9. Należy im zapewnić ochronę podczas urlopu.
  10. Należy zapewnić pomoc w skutecznym rozstrzyganiu sporów transgranicznych.

Oprócz Prezesa UOKiK obroną konsumentów zajmują się także powiatowi oraz miejscy rzecznicy praw konsumentów, do których jako do pierwszej instancji zgłaszać należy wszelkie kwestie sporne. Za zgodny z prawem przebieg transakcji za granicą odpowiada Europejskie Centrum Konsumenckie, prowadzące też działalność edukacyjną. Warto wspomnieć o pozarządowych organizacjach ochraniających, do których należy Federacja Konsumentów. 

Jako klienci nie jesteśmy skazani na utarczki w sklepie czy banku. Znając przysługujące prawa oraz mając świadomość istnienia arbitrażowych instytucji powinniśmy korzystać z nich, by zapobiegać nieuczciwym praktykom, które niestety wciąż stosuje wiele podmiotów gospodarczych.